Whisky và Whiskey (P3)


Whisky Single Malt và các dòng rượu cụ thể

Một số dòng Single Malt đặc biệt kén chọn người uống, đó là những chai whisky quá nhiều hương vị khói (như dòng Ardberg, Laphroig và Lagavulin) hoặc là những chai rượu sherried style mà lại quá thiên về sherry.
Rượu whisky khói thường rất đắt và được nhièu người yêu mến whisky săn tìm. Tuy nhiên, với những người chưa dùng nhiều dòng này, thì nên tiếp cận theo từng cung bậc. Ví dụ như dòng Highland Park là một dòng có khói, nhưng ẩn và thanh nhã (kiểu elegant smoke). Cao hơn nữa, có thể dùng chai Talisker 10yo hoặc chai Bowmore 12yo. Cũng theo kiểu khói kha khá, nhưng rất dễ chịu và gây hưng phấn, thì dùng tới chai Caol Ila 12yo hoặc 18yo, Bowmore 15yo.

Chưa uống rượu khói bao giờ mà được mời ly Laphroaig 10yo, hoặc đặc biệt là mấy chai Ardberg thì đảm bảo là nhiều bác sẽ nhăn mặt, nhăn mũi và tìm ngay một ly nước lạnh để chữa lửa đấy ạ.
Cùng với Talisker của vùng đảo Isle of Skye, Bowmore của vùng đảo Islay là hai loại rượu khói mà em thích nhất.

Bowmore


Rượu Bowmore có hương vị khói rất cân bằng so với các hương vị khác có trong rượu, ví dụ như hương vị mật ong, vani, chanh cam, hạnh nhân, táo, nho, mứt quả, sỗ sồi, mùi đồ da… Nó không khói đậm đặc như Ardberg, Laphroaig. Nó cũng không hẳn nhẹ nhàng như Bunnahabahain.

Rượu Bowmore, như chai Bowmore 15yo Mariner 1L (dòng sản phẩm chỉ dành bán trên kênh miễn thuế ở các sân bay quốc tế lớn) uống neat rất ngon, hoặc dùng khá hợp với các món thịt bò xào, rán, đặc biệt hợp với một số món hải sản như cá hồi, cua, ghẹ, bạch tuộc hoặc mực có size lớn.
Bowmore 17yo Single Malt.

Chai Bowmore này thuộc Range làm riêng cho thị trường DFS (Travel Retail). Với Range thông thường, Nhà Bowmore làm chai 18yo.

Bowmore 17yo thậm chí còn đắt hơn chai 18yo của Standard Range.

Đảo Islay hiện có tất cả 8 Nhà chưng cất rượu Single Malt: (1) Bowmore, (2) Caol Ila, (3) Lagavulin, (4) Ardberg, (5) Laphroaig, (6) Bunnahabahain, (7) BruichLaddich và gần đây nhất có (8) Kilchoman. Nhà nào cũng hay, rượu nhà nào cũng ngon, cũng được những người yêu thích whisky săn tìm. Đây là 8 trong số những Nhà làm rượu theo phương pháp truyền thống nhất Scotland, do vậy cũng tốn nhiều công sức con người, nhiều công đoạn phức tạp nhất. Vả bởi vậy, giá thành đắt đỏ cũng là điều dễ hiểu.

Các bác hay bay qua bay lại các sân bay quốc tế nên thỉnh thoảng xách về một vài chai để thử. Nó thực sự rất đáng đồng tiền, bát gạo.

Ở VN, do các hãng đưa hàng này về ít, chủ yếu dành cho giới mê rượu chứ không muốn làm thị trường, nên những chai này có giá cao ngất ngưởng.

Ở thị trường quốc tế, giá bán lẻ những chai này không chênh so với nhiều dòng Single Malt khác (cùng tuổi rượu) đang có bán tại VN là bao nhiêu, nhưng tại VN, giá của mấy sản phẩm rượu khói có giá gấp đôi hoặc hơn gấp đôi.

Ví dụ như chai Talisker 10yo và chai Caol Ila 12yo đang được bán với giá 1.5 triệu VND. Trong khi đó, giá của Glenlivet 12yo, Glenmorangie Original 10yo, Balblair 1997 hoặc 2000, Glenfiddich 12yo, Highland Park 12yo, Balvenie 12yo, anCnoc 12yo, Dalmore 12yo… đang được bán với các mức giá xê dịch từ 650.000 đến 850.000 VND.
Trong mạch này, nếu em không có một bài viết cặn kẽ, đầy đủ về rượu Single Malt của đảo Islay thì e rằng sẽ luôn thấy áy náy vì chưa tròn trách nhiệm của mình với các bác.

Em vẫn thường nghe thấy nhiều bạn tóc vàng nói câu: “Chưa đến Islay thì coi như chưa đến Scotland”. May là em đã được đến rồi, nhưng mới chỉ một lần. Em thực sự có ước muốn được khám phá hết các Distillery của hòn đảo nổi tiếng này. Bác nào đang du học bên Anh, em thực sự khuyến khích các bác nên có một chuyến tiết kiệm tiền ra Islay ít nhất một lần. Một số Nhà làm rượu trên đảo đã mở các Visitor Center rất hấp dẫn. Tùy theo giá vé, các bác sẽ được nếm thử một số loại rượu khác nhau. Có loại đặc chủng, chỉ dành riêng cho Nhà chưng cất và khách đến thăm Distillery của họ trong những dịp đặc biệt.

Chai Bowmore 12yo cũng có mấy version . Nhà Bowmore này hay lắm, họ làm một số version khác nhau cho các nhóm khách hàng khác nhau, không phải là vấn đề giá đắt hay rẻ hơn, mà là phục vụ “gu” của từng nhóm khách hàng.

Rượu cho dân biển và dân đi biển cũng có nhiều loại:

– Chai JW Swing như em đã nói đến;
– Các dòng Single Malt của đảo Islay, đảo Isle of Skye, đảo Arran, đảo Mull, đảo Jura;
– Old Pulteney của vùng bờ biển cực bắc Scotland, với nhãn ghi dòng chữ “The Genuine Maritime Malt”.

Chai Glen Elgin 12 tuổi, thứ rượu Single Malt không thể thiếu được để cung cấp hương thơm hoa quả cho các sản phẩm Johnnie Walker. Dòng Glen Elgin 12yo góp phần vô cùng quan trọng trong việc tạo nên Black Label 12yo. Rượu Glen Elgin 18 tuổi cũng “đóng góp công sức” trong hương vị của Gold Label 18yo. Tuy nhiên, các thùng rượu Glen Elgin 18 tuổi thì không được dùng để đóng chai Single Malt mà chỉ phục vụ cho các sản phẩm blended của Diageo.

Tiếp theo là chai Talisker 10yo danh tiếng lẫy lừng, liên tiếp đạt được hàng loạt giải thưởng lớn tại các event uy tín nhất, lớn nhất về rượu whisky khắp năm châu, là chai không thể thiếu trong tủ rượu của những người yêu thích Scotch Whisky. Đương nhiên để blend nên dòng Black Label 12yo, Nhà Diageo phải sử dụng các thùng Talisker đủ 12 tuổi, hay để blend lên Green Label 15yo, họ phải dùng các thùng rượu Talisker ex-Bourbon 15 tuổi, nhưng chai Single Malt tiêu chuẩn của họ xưa nay vẫn là chai 10yo. Ngoài dòng này, Nhà Talisker còn có 18yo, 25yo, 30yo và một số chai đặc biệt khác như Vingtage 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 57o North…

Kế đến là chai Single Malt rất quen thuộc tại thị trường Việt Nam – Glenmorangie Extra Mature Nectar D’or. Sau khi được ủ tròn trịa 10 năm trong thùng ex-Bourbon của Mỹ (giống như dòng sản phẩm Glenmorangie Original 10yo), rượu được tiếp tục ủ thêm (extra mature) trong một loại thùng gỗ sồi khác – thùng gỗ sồi Pháp đã từng được dùng để ủ rượu vang trắng tuyệt ngon và đắt tiền của Pháp: Sautern. Thời gian ủ thêm khoảng gần 2 năm. Do vậy, đây có thể gọi là rượu 12 tuổi. Chai Nectar D’Or này là một dòng rượu Unchill-filtered có độ cồn quy định là 46%. Nhà Glenmorangie bây giờ cũng đã thuộc về sở hữu của người Pháp, Tập đoàn sản xuất và kinh doanh hàng hiệu, cao cấp Luis Vuiton Moet Hennessy (LVMH). Đúng ra, LVMH và Diageo cùng chia nhau sở hữu Glenmorangie với tỷ lệ sở hữu của Tập đoàn Pháp gấp đôi Tập đoàn UK.

Thứ tư là chai Macallan 12yo, một chai cũng rất quen thuộc tại Việt Nam. Đây là chai thuộc dòng Sherry Oak của Nhà Macallan. Ngoài dòng này, Nhà Macallan còn có dòng Fine Oak. Vì được ủ trọn vẹn 12 năm dài trong thùng ex-Sherry của Tây Ban Nha, nên rượu Macallan 12yo có màu rất đậm, đậm như là được ủ lâu năm hơn vậy. Dòng Sherry Oak thơm hương hoa quả chín, thơm mùi gỗ sồi, mùi gừng nướng, mùi mật ong và hạnh nhân.

Cuối cùng là một chai rượu khói nữa của Tập đoàn Diageo, chai Caol Ila 12yo, một trong những thứ rượu thành phần không thể thiếu để pha chế thành rượu Black Label, Green Label và cả Blue Label nữa. Rượu Caol Ila cũng không phải là loại có vị khói đậm đặc, bởi vậy, nó cũng dễ uống đối với những người chưa uống nhiều và chưa quen lắm với whisky khói.
Cardhu 12yo cũng là một loại rượu góp hương vị hoa quả trong Black Label. Ngoài ra, Cardhu cũng xuất hiện trong Gold Label và Blue Label. Về dòng Cardhu, thiết nghĩ phải có một bài riêng.

Dòng kế tiếp là Blair Athol. Rượu Blair Athol chủ yếu được làm ra để dùng blend các sản phẩm Blended Whisky của Tập đoàn Diageo. Tuy nhiên, thứ rượu Blair Athol để dùng blend Black Label lại không phải là thứ Single Malt Blair Athol 12yo mà em đang uống. Lý do là, rượu Blair Athol để dùng cho blend là loại ex-Bourbon, còn một số lượng rất nhỏ, họ cho rượu vào ủ trong thùng Spanish Sherry và đóng chai thành rượu Single Malt để dùng trong nhà, để tặng, cho những vị khách hoặc bạn bè của họ, chứ không nhằm mục đích bán thương mại ra thị trường thế giới. Bởi thế, chai này khá là hiếm.

Và cuối cùng là một chai độc đáo và cũng khá khan hiếm – Glen Ord 12yo, 750ml và 43%.
Chai này ghi nhãn là “Pure Malt”, nhưng không phải là loại Pure Malt giống như chai JW Pure Malt nhãn xanh đậm em đã post lên vài ngày trước, cũng không phải giống chai Green Label mà các bác trên này mới thưởng thức ở Hà Nội. Nó hoàn toàn không phải là Blended Malt, dòng rượu mà xưa kia thường được các hãng ghi nhãn là “Pure Malt” hoặc “Vatted Malt”. Chai này thực chất chính là một dòng Single Malt của Nhà Glenfiddich. Thật thú vị, chữ “Pure Malt” trong trường hợp này lại được Nhà Glenfiddich dùng để quảng cáo, nhấn mạnh tính chất “purity” trong rượu của họ, hoàn toàn không muốn nói rằng “Pure Malt” nghĩa là “Blended Malt”.

Chai này là một chai không ghi tuổi rượu (NAS) như bác đã nêu, là dòng Single Malt tiêu chuẩn của Nhà Glenfiddich trước đây, là tiền thân của dòng Glenfiddich 12 years old sau này. Độ tuổi của nó không được công bố chính thức, nhưng được những người sành rượu UK “bóc” ra rằng đây là một blend của các thùng rượu có độ tuổi từ 8 đến 12 tuổi. Như vậy, nó cũng không thuộc về thái cực rượu trẻ (rất trẻ) như nhiều chai NAS của dòng Blended Whisky.

Chai này xuất hiện ở VN khá sớm, là một dòng Single Malt hiếm hoi có mặt ở VN ngay đầu những năm 90s (vào thời điểm ấy, nhiều Nhà làm rượu Scotland chưa muốn bán Single Malt ra khỏi lãnh thổ UK, chứ chưa nói đến VN). Em cũng đang có 03 chai tương tự, được đặt trong hộp thiếc, trên đó in hình nhiều nhân vật có công trong giới quý tộc Scotland khi xưa. Những chai này em chỉ để bày, sưu tập và ngắm nghía. Chất lượng rượu bên trong cũng tương tự như chai Glenfiddich 12yo đang có bán phổ biến trên thị trường VN hiện nay. Thậm chí, một vài mẻ (batch) 12yo sau này có hương vị còn xuất sắc hơn. Do vậy, nếu thích thưởng thức Glenfiddich 12yo, tốt nhất là hãy chạy ra siêu thị hoặc shop nào đó mua 1 chai 12yo, giá xê dịch từ 600.000 đến 700.000 VND, là một trong vài dòng Single Malt 12 tuổi có giá thấp trên thị trường VN (cũng như trên thế giới).

Với giá trị sưu tầm, chai của bác vannguyen có thể được định giá khoảng 1.200.000 VND. Tuy nhiên rất tiếc là những người hiểu rượu và chơi rượu tại VN cũng chưa phổ biến lắm, nên chưa có thị trường thực sự cho những chai kiểu này. Có khi, có bà nội trợ nào đó khui tủ rượu của chồng và mang ra shop bán lại với giá chỉ 300.000 VND.

Glenfiddich như chai của bác và những chai 12yo sau này là một dòng có hương vị nhẹ nhàng, thanh nhã, dễ uống, dễ hợp với nhiều người. Tuy nhiên, nó thực sự không phải là một dòng xuất sắc và có độ phức hợp cao về hương vị. Dòng này được xếp vào nhóm dành cho “Single Malt Beginners”. Những người chưa quen uống Single Malt nên bắt đầu từ dòng này, bởi hương vị của nó na ná giống Chivas 12yo, dễ uống, ngòn ngọt. Thậm chí, hương vị nó nhẹ hơn Chivas, thiếu hương mật ong hơn so với Chivas 12. Đương nhiên, vì nó là Single Malt, nên có độ “malty”, mềm môi hơn Chivas 12yo. Những người đã quen uống Blended Scotch, chưa quen uống Single Malt, khi muốn chuyển sang dùng thử, hãy nên bắt đầu với Glenfiddich 12 và Glenlivet 12, sẽ thấy không bị lệch gu và xa lạ quá nhiều. Nếu Beginner bắt đầu ngay bằng một chai Dalmore 15yo hoặc Laphroaig 10yo sẽ thấy “choáng” và “chán”. Cả Glenlivet 12 và Glenfiddich 12 đều có nhiều hương cây cỏ, hoa lá, rất fresh, hương thơm thơm nhè nhẹ của những trái cây có màu xanh như táo, lê, táo mèo, cam xanh. Glenlivet 12 thì có nhiều hương mật ong và trái cam (màu da cam). Glenlivet 12 chính là nguyên liệu không thể thiếu để làm nên Chivas cùng độ tuổi. Đây là hai dòng rượu rất thích hợp để uống vào một buổi sáng sớm, đặc biệt vào những buổi sáng cuối tuần, khi các bác đi nghỉ ở vùng núi nào đó và thức dậy sớm, muốn có một bữa sáng tinh khiết, trong trẻo, thư thái, tươi mát và lãng mạn. Vợ chồng em đã cùng vác 1 chai Glenfiddich 12yo (mẻ đóng chai đầu những năm 2000s) với hai cặp vợ chồng là những người bạn thân lên Sapa vào tháng 4 năm nay. Em nói câu chuyện này từ tối hôm trước, sáng hôm sau, cả ba nhà dậy sớm và thưởng thức bữa sáng với Glenfiddich 12yo. Ai cũng thấy thú vị! Thật là một kỷ niệm tuyệt vời!

Chính Nhà JW đã cố gắng tạo ra chai Green Label với mục đích tương tự, nhưng với cá nhân em, nếu cho mục đích ấy, chai Green chưa đạt.

Em chỉ là một người thích thưởng thức rượu ngon và chịu khó tìm hiểu về nó, hay uống, nhưng mỗi lần không uống nhiều. Rượu là sản phẩm tinh túy của đất trời, phản ánh văn hóa, lịch sử của nhiều dân tộc trên thế giới. Rượu cũng kể cho ta nghe nhiều câu chuyện thú vị về cuộc đời, về con người, về mối quan hệ giữa người với nhau. Thưởng thức rượu ngon và tìm hiểu về nó, ta cũng thấy được sự kỳ công, sự chỉn chu, cẩn trọng và tâm huyết của rất nhiều con người tham gia vào quá trình làm ra các sản phẩm đó tại nhiều quốc gia, trong đó có các bác “nông dân Tây”.

Thị trường của Single Malt là Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Nhiều hãng rượu lớn đã bỏ nhiều công sức và tiền bạc để kích thị trường phía Nam lên, nhưng chưa thành công là mấy, trừ trường hợp Macallan thấy cũng đã bắt đầu khởi sắc hơn tại đất SGN. Nhà Glenmorangie là một Nhà làm Single Malt sang trọng, rất đẳng cấp, giờ thì là một nhánh của Moet Hennessy, một “Ông lớn” sừng sỏ, có kinh nghiệm lâu năm chiếm lĩnh thị trường Cognac tại VN, có tài chính hùng mạnh, rất chịu chi cho đủ mọi loại chiến dịch, vậy mà thành công ở khu vực phía Nam cũng chưa phải là lớn. Ở phía Bắc, họ không mất quá nhiều thời gian để Single Malt Glenmorangie trở nên quen thuộc với người tiêu dùng. Có những lúc, một số dòng sản phẩm bị cháy hàng, khiến họ đi gom lại hàng đang bán tại một số nước châu Á khác mang về VN, điển hình là trường hợp của chai Signet năm ngoái.

Ngược lại, thị trường SGN và các tỉnh phía Nam là thị trường của Cognac. Trong khi ngoài HN, số chai Single Malt bán ra tăng lên, và số chai Cognac bán ra đang giảm dần, thì tại SGN, số chai Cognac bán ra vẫn tăng đều đặn. NGười SGN uống Hennessy, Remy Martin, Martell trong Nhà hàng, trong Bar, trên sàn và cả ở nhà.

Đây là một xu hướng hơi lạ, vì cùng với việc người Pháp xâm chiếm Đông Dương khi xưa, người Hà Nội là những người đầu tiên làm quen, hiểu biết, yêu thích và tiêu thụ nhiều Cognac.

Nói về các sản phẩm Single Malt đang được bán tại VN, phải cảm ơn một số hãng rượu và một số công ty VN nho nhỏ khác đang cố gắng đưa về VN nhiều sản phẩm chất lượng. Họ kinh doanh và quan tâm đến lợi nhuận, đến thị trường là điều đương nhiên. Nhưng trong số ấy, em biết nhiều bác đang đánh hàng về cũng có một phần là do các bác ấy đang yêu thích những sản phẩm đó. Theo em biết, các bác ấy nếu chỉ tập trung làm vodka hoặc bia ngoại, sẽ làm thị trường đỡ vất vả hơn nhiều và lợi nhuận cũng cao hơn.

Thị trường phía Bắc có nhiều dòng Single Malt hơn thật. Một số sản phẩm phải xuất hiện khá lâu ở thị trường phía Bắc, sau đó mới Nam tiến. Ngược lại, cũng có một số nhãn do mấy công ty tại SGN đang làm, em chưa thấy xuất hiện ở bất cứ đâu tại HN. Vì thế, mỗi lần vào SGN, hoặc có ai ra HN, em lại nhờ mua mấy chai đưa ra để dùng hoặc tiếp khách và tặng, cho.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s