Tibet: tu viện Sakya tuyệt đẹp của Hoa sen xanh


IMG_0414

Sáng hôm sau, bắt đầu di chuyển tới Xigar. Đường vẫn đẹp như mọi ngày


Đi qua đèo Tropu-la cao có 4950m thôi mà

Qua đèo, bắt đầu đi tới một vùng rất khô cằn, nghèo đói, dân cư khá thưa thớt, tới quán ăn cũng chắng có mấy, cái có vẻ to nhất trong vùng thì cũng chỉ bằng quán ven đường của những chỗ khác. Cho tới khi xe đỗ xuỵch trước cửa tu viện Sakya, đi vào bên trong tôi vẫn không thể hiểu được sao ở giữa mảnh đất xác xơ, điêu tàn thế này lại có 1 tu viện nguy nga và lộng lẫy, đẹp nhất trong hành trình trên vùng cao nguyên này như thế? Và khi  đọc xong Hoa sen xanh, tôi càng thấy cái tu viện này đẹp và có ý nghĩa gấp bao nhiêu lần.

Lịch sử thời này khá tàn khốc, vương triều Thổ phồn lúc này đã sụp đổ từ lâu, các giáo phải mọc lên như nấm, phân tranh quyền lực liên miên. Tây Tạng lại là nơi có địa hình núi cao hiểm trở, dân cư thưa thớt, dù hao tốn binh lực và thời gian rất nhiều cũng chưa chắc thu phục được toàn bộ vùng đất này. Lúc đó triều Nguyên của Hốt Tất Liệt  bắt đầu đi vào thời cực thịnh, chính vì vậy họ phải tìm lãnh tụ của một trong những giáo phái Phật giáo ở Tây Tạng, ra sức phát triển quyền lực của giáo phái này để toàn bộ khu vực Tây Tạng phải quy thuận theo giáo phái ấy. Trong bối cảnh chính trị hết sức phức tạp này, giáo phái Skya đã đáp ứng được yêu cầu của thời đại, vùng lên trở thành giáo phái mạnh nhất của Tây Tạng thời kỳ đó. Và công rất lớn thuộc về Ban Trí Đạt và Bát Tư Ba.

Tuy chỉ tồn trại chừng 100 năm vào triều đại nhà Nguyên và tan vỡ khi triều Nguyên sụp đổ nhưng chính quyền Sakya đã có ảnh hưởng rất lớn tới cục diện của cả vùng đất Tây Tạng. Lần đầu tiên trong lịch sử Tây Tạng, phái Sakya thiết lập chính quyền với mô hình kết hợp giữa tôn giáo và chính trị

Tây Tạng trở thành một phần không thể tách rời Trung Quốc kể từ triều Nguyên, sa đó không còn bị chia 5 sẻ 7 như trước nữa. Sau khi triều Nguyên sụp đổ, bất cứ giáo phái nào ở Tây Tạng muốn xây dựng chính quyền địa phương đều phải được vương triều trung ương thừa nhận. Thể chế chính trị này đã suy trì suốt hơ 500 năm kể từ thời đại Bát Tư Ba tới đời nhà Thanh. Chính vì vậy, chúng ta thường hiểu rằng Tây Tạng trở thành một phần của các vương triều Trung Nguyên vào thời đại của nhà Nguyên. Bởi vậy, công lao của Bát Tư Ba đối với lịch sử và bản đồ TQ lớn hơn bất cứ nhà sư nào trước đó.

Vì là thành trì của chính quyền Sakya nên ngôi đền Nam Sakya hoàn toàn khác với ngôi đền phật giáo ở đất Tạng trước đó. Ngôi đền hiện nay chúng ta thấy là đền Nam, nó được thiết kế theo bố cục thành lũy. Bao quanh ngôi đền là bức tường rất cao, ở giữa là Phật điện, thành phố và đền đài đan xen kết hợp. Bát Tư Ba đã dốc toàn bộ của cải vào việc xây dựng đền Nam Sakya này. Công trình kéo dài suốt hơn 20 năm mới hoàn tất, bắt đầu từ nhiệm kỳ bản khâm thứ nhất do đại sư Shakya Zangpo cho đến đời bản khâm thứ 3. Bát Tư Ba qua đời khi ngôi đền vẫn chưa được xây cất xong. Còn đền Bắc Sakya nằm trên lưng chừng núi Benbo đã bị phá hủy vào thời Cách mạng văn hóa, đến nay chỉ còn tàn tích. Nó đây:


Đền Bắc Sakya

Công trình kiến trúc đồ sộ kiểu thành trì này chiếm toàn bộ dải sông Trum-pu bằng phẳng. Bốn phía là những bức tường thành được xây đắp bằng bùn đất, quét vôi màu xanh đỏ trắng vốn là những màu sắc đặc trưng của giáo phái Sakya. Bên ngoài tường thành còn có cả 1 công sự hình vuông bao xung quanh. Công sự này là bờ tường cao dày, bốn phía đều có chòi canh và bia bắn tên để đề phòng quân địch tấn công, ở chính giữa xây thêm chòi gác kiên cố. Nó giống y hệt thành lũy kiểu người Hán, bên ngoài còn đào hào sâu, cống nước ngầm, giống hệt con sông bảo vệ thành phố ở đất Hán. Toàn bộ công trình kiến trúc này chỉ có duy nhất một cổng chính ở phía Đông, phía trên là cổng đài quan sát. Cổng thành xây dựng kiểu cổng vòm, cuốn tò vò, rất sâu hình chữ T, bên trong có cửa tỏ vò. Phía trên vòm cổng khoan các lỗ nhỏ để nếu quân địch tấn công vào thành thì có thể ném đá hoặc những thứ khác thông qua lỗ này. Tuy nói đền Nam Sakya là một ngôi đền nhưng kiến trúc của nó chẳng khác nào một thành trì được canh giữ cẩn mật. Điện Lakhang Chenmo (Main Chanting Hall) vô cùng nguy nga lộng lẫy với sức chứa cả 10000 tăng sĩ ngồi thiền cùng một lúc. Trong 40 cái trụ đỡ khổng lồ cho mái nhà có 4 cái cột có đường kính 1m.






Bắt đầu từ thời điểm quay về Sakya năm 1276, trong vòng 3 năm Bát Tư Ba tập trung toàn bộ sức lực còn lại của mình vào việc sưu tầm, chỉnh lý sách cổ và kinh văn Phật giáo bằng tiếng Tạng. Sưu tầm được cuốn sách nào, Bát Tư Ba lập tức sai người chép lại. Trước đây, mỗi dip đi lại giữa Trung Nguyên và Tây Tạng, đến bất cứ đâu người cũng sưu tầm sách cổ của địa phương rồi sai người chép lại, lưu giữ trong kho sách ở Sakya. Riêng đối với những kinh văn quan trọng, người sẵn sàng bỏ ra rất nhiều vàng khối, sai người nghiền nhỏ thành bột, trộn với mực để viết, như vậy sẽ lưu giữ được kinh văn lâu hơn. Có lần Bát Tư Ba đã bỏ ra hơn bốn nghìn lượng vàng để chép lại cuốn kinh Cam Châu Nhĩ thuộc bộ kinh Đại Tạng. Bát Tư Ba muốn tận dụng chuỗi thời gian ít ỏi để gìn giữ những di sản văn hóa phong phú cho thế giới này. Đặc biệt, Bát Tư Ba có sự hỗ trợ to lớn của triều đình nhà Nguyên bởi vậy đền Sakya đã trở thành một thư viện sách Tạng khổng lồ. Nhiều Phật điện của ngôi đền này đều có những bức tường sách. Những giá sách ngồn ngộn kinh văn xếp cao chất ngất, che kín những mảng tường cao vút trong điện. Nó đây:

Cổng vào

Tiếc là chỉ được chụp ảnh bên ngoài tu viện nên bên trong đành phải lấy ảnh trên internet.

Bên trong ở chính điện là tượng của 3 người đã sáng lập ra phái Sakya. Thứ nhất là tượng Khon Konchog Gyalpo – người sáng lập của dòng phái Sakya cho xây dựng vào cuối thế kỷ 11 bên bờ phía bắc của sông Chun Qu, 127km về phía Tây của thị trấn Shigatse. Tiếp đến là Kunga Nyingpo – con trai của Konchog Gyalpo – người đã cai quản giáo phái Sakya suốt 48 năm, thu nhận vô số đệ tử và khiến giáo phái không ngừng lớn mạnh. Người thứ 3 là Dragpa Gyaltsen – dưới thời của ngài, tầm ảnh hưởng của Sakya đã vượt ra phạm vi vùng Hậu Tạng 

Tới đây có thể nhìn thấy bức thư của ngài Ban Trí Đạt, phái Sakya gửi các bậc đại trí đại đức và tín đồ toàn cõi Wusi thuyết phục các giáo phái và thủ lĩnh địa phương ở Tây Tạng khi đó quy hàng người Mông Cổ ấy đã liệt kê chi tết tên gọi các địa phương. Bức thư đó được lập thành 3 bản, một bản gửi Vương gia Khoát Đoan, một bản gửi về Skya và một 1 bản Ban Trí Đạt lưu.




Cô tóc xanh lè kia phải chăng là Tiểu Lam hí hí?

Ban Trí Đạt

Hiện tại đền Nam Sakya chỉ còn lưu giữ được khoảng hơn 20,000 cuốn kinh tiếng Tạng. Nhiều học giả cho rằng Sakya vốn luôn được coi là Đôn Hoàng thứ 2 vì tu viện là nơi lưu trữ bộ sưu tập khổng lồ các bản Kinh Phật, tranh tường, thangkas Tây Tạng. Có khoảng hơn 10.000 tập kinh Phật trong đó có tập Kinh Phật lớn nhất trên thế giới ghi lại lịch sử, tôn giáo, triết học, nông học của người Tạng được đặt trong giá sách dài 57m, cao 11m và rộng 1m tại tu viện này.

Những hình vẽ tuyệt đẹp của Sakya do kiến trúc sư người Nepal tên là Anigo hoàn thành. Anigo là kiến trúc sư nước ngoài duy nhất được sử sách Trung Quốc vinh danh. Chính Anigo đã được Bát Tư Ba tiến cử cho Hốt Tất Liệt và rất được trọng dụng. Công trình nổi tiếng nhất của Anigo là tháp Trắng – tòa tháp Phật duy nhất ở Bắc Kinh.

Điều tôi tiếc nhất bây giờ là đã không mua một quyển tranh vẽ những bức hình trên bằng màu tuyệt đẹp ở tu viện Sakya này đấy. Thề lần sau đi lại sẽ khuân một đống sách ảnh về cho nó bõ huhu. Còn muốn hiểu thêm về thời đại lịch sử, Bát Tư Ba và Sakya mời các bạn đọc Hoa sen xanh hoặc tham khảo ở link này

http://www.tibettravel.org/tibettravel/html/2007921134541-1.Html

Những bài khác về Tibet ở đây:

https://sweetiesandrose.wordpress.com/tag/tibet/

Advertisements

18 thoughts on “Tibet: tu viện Sakya tuyệt đẹp của Hoa sen xanh

  1. Đọc bài này thấy phấn khích nổi hết cả da gà chị ạ :X Cảm giác những con đường, những nơi Bát Tư Ba đã đi qua hiện lên sống động :X
    P/S: Nhìn bức ảnh em cũng nghĩ đến Tiểu Lam í :))

    • Uh chị đọc truyện rồi xem lại ảnh cũng thấy phấn khích y như em ấy. Cảm giác mình đã được đứng ở Sakya thật là tuyệt vời ông mặt zời, muốn hét lên í. Thế nên chị phải viết blog ngay để bạn nào đọc truyện mà chưa tới được đây có thể thấy Sakya của Bát Tư Ba đẹp như thế nào

      • Chị ơi, em đi có 1 mình nên định chọn group tour của Tibet Great Tour. Em cũng muốn đến tu viện Sakya. Nhưng bên đó họ thông báo là do hành trình từ Lhasa–> Sakya rồi lại quay về Lhasa hơn 900km nên không thể đi và về trong ngày được. Nếu thế thì e phải ở lại Sakya một đêm rồi hsau về Lhasa nhỉ. Đợt chị đi thì có đi Sakya rồi về trong 1 ngày được không ạ. 🙂 Em cảm ơn chị.

      • Em đi tour kiểu gì mà lại phải đi từ Lhasa tới Sakya rồi quay về luôn??? Sakya nó nằm trên đường từ Lhasa đi EBC mà nhỉ? Dĩ nhiên là ko thể đi về trong ngày được rồi, ngày trước chị rời khỏi Lhasa và đi một mạch rồi về bằng đường Nepal chứ không quay lại Lhasa nữa

      • À, vì em chọn tour 5 ngày của họ ở Lhasa. Sau khi kết thúc 5 ngày đó thì e muốn đến Sakya nữa, nhưng họ lại ko có group tour tới điểm này. Thế em lại phải xem lại hành trình rồi. Thanks chị ạ.

    • Hình bên ngoài tu viện thì chị chụp còn bên trong thì là ảnh chị sưu tầm vì người ta không cho chụp bên trong em ạ, chỉ ngắm và lưu giữ lại trong tâm trí được thôi

  2. Pingback: Tibet: tu viện Sakya tuyệt đẹp của Hoa sen xanh | Amunbooks

  3. Pingback: Review: Hoa sen xanh – hơn cả một cuốn ngôn tình xuất sắc | Little Princess's Blog

  4. ôi xồi ôi cái con đường đi qua đèo Tropu-la T..T Thế này nếu có đi thì chắc 1-2 tháng sau về vẫn tâm thần phân liệt mất 😦 Đẹp quá, có thả em đi bộ trên ấy em cũng cam tâm tình nguyện. huhu

    • Chị tâm thần phân liệt suốt 8 tháng nay vẫn chưa hết em ạ. Nhưng đi bộ trên mấy con đường này mệt đấy vì đi bộ vài bước là chị đã thở hồng hộc rồi í

      • Em xác định tinh thần sức khỏe là trên hết nên ngày nào cũng chạy bộ và đi bơi, hy vọng phổi nở to để một ngày ko xa lang thang bộ hành >.<

  5. Mình cũng vừa đi Tibet về, cũng đọc truyện trước khi đi rồi. Nhưng khi đến Sakya thì chỉ là nơi dừng lại ăn trưa, không có trong lịch trình. Lúc bước chân vào tu viện, ôi sao tu viện này đặc biệt thế, khác hẳn các tu viện khác à, giơ máy ảnh lên chụp và đọc tên tu viện trong bức ảnh vừa chụp thì mắt mở to ra và trái tim háo hức vô bờ, vì đây chính là tu viện Sakya, đây chính là mảnh đất Sakya đó rồi.
    Quả thực, vì đã lỡ yêu Hoa Sen Xanh, nên Sakya cũng dường như đi thẳng vào trái tim mình, ngay từ giây phút đầu tiên đặt chân đến nơi đây./.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s