Thiên phật động Kizil và Con đường Tơ lụa


Chắc hẳn ai cũng đã từng nghe tơi Con đường tơ lụa- Silk Road nổi tiếng. Xa Mộc Kỳ đã viết (ai muốn đọc ebook này thì liên hệ với mình) :

Đối với tôi sự cảm nhận về sức hấp dẫn của con đường tơ lụa, nếu được nói một câu khái quát thì tôi sẽ nói trong cuộc tìm tòi thám hiểm này rằng tôi cảm thấy thích thú vô cùng.

Chỉ nói đến phong cảnh thiên nhiên thôi thì nào núi non, sông ngòi sa mạc, thảo nguyên – chúng luôn luôn biến hóa. Cái bao la khoáng đạt cố nhiên là nét đặc sắc của chúng, nhưng còn núi cao, vực sâu hoặc trong lòng sa mạc thì cảnh sắc kỳ ảo, rực rỡ, tráng lệ khiến người ta không ngớt thán phục. Trên đường đi thường có thể không biết tên địa phương, nhưng ta có cảm tưởng hầu như được xem những bức tranh sơn dầu cổ điển vậy. Cảnh đẹp do chính ta phát hiện và tự nhận ra sự hứng thú đặc biệt của chính mình.

Trên con đường tơ lụa, rải rác đây đó là những tòa cổ thành, những hang thạch động, chúng lóe lên ánh sáng ngọc ngà thần bí của một thời. Cho dù đã có nhiều nhà bác học trong và ngoài nước nghiên cứu, nhưng cũng vẫn chưa làm lộ ra hết bức màn bí mật trong bản thân chúng. Người có lòng cứ việc tìm đến từng chút, từng nơi, còn đối với người đương thời hoặc đối với hậu thế, đó cũng là công việc mang rất nhiều ý nghĩa.

Ngay như lộ tuyến của con đường tơ lụa đến nay vẫn chưa hoàn toàn được xác định. Phương hường tổng thể của nó thì đã rõ, song truy tầm theo dấu chân của Trương Khiên, Hoắc Khứ Bệnh, Cưu Ma La Thập, Huyền Trang thì cũng cần phải mất nhiều công sức. Theo dấu chân thám hiểm của cổ nhân, tôi cho rằng ngày xưa việc khai thông giao lưu văn hóa giữa Trung Hoa và phương Tây của những người này là những cống hiến đáng khâm phục…

Bảng phiên âm

Zoom out  Zoom in  Email This Atricle to your friend

China Silk Road Map, Silk Road Map, China Tour Map Resources

Điều đáng nói ở đây là do đọc một quyển tiểu thuyết tên Đức Phật và Nàng, một truyện xuyên không viết về mối tình giữa nhà sư vĩ đại nổi tiếng Kumārajīva- Cưu Ma La Thập- người đã có công rất lớn truyền bá đạo phật vào  Trung NGuyên và dịch một số lượng khổng lồ kinh phật tiếng Phạn sang tiếng Hán.

Quyển truyện này cung cấp khá nhiều thông tin về Con đường tơ lụa. Chính vì thế tôi đã hiểu rõ hơn về Lâu Lan, Đôn Hoàng, Cao Xương- Turpan đặc biệt là Kuchi (Kucha trên bản đồ tiếng phiên âm ở trên)- Khâu Từ và thiên phạt động Kizil nổi tiếng….  Tôi đã thực sự bị ấn tượng và lao đầu vào đọc những thông tin liên quan tới Silk Road và Kizil, Kucha này.

Chắc chắn trong một vài năm tới tôi sẽ làm một hành trình tới Con đường Tơ lụa. Tôi sẽ đi qua những địa danh trên bản đồ, sẽ tới bằng được Thiên phật động Kizil để tận mắt nhìn thấy những gì được mô tả trong truyện. Hi vọng rằng trong mấy năm tới không có biến gì lớn và Kizil vẫn còn nguyên những gì sót lại đợi tôi tới. ..

Dưới đây là những trích đoạn trong truyện Đức phật và nàng mô tả về Kizil. Hình minh họa lấy từ Internet

Thiên phật động Kizil là quần thể hang đá nằm ở cực Tây, được xây dựng sớm nhất ở TQ. Ngôi chùa được xây theo kiểu kiến trúc hang đá trên vách núi, bên trong có rất nhiều bức bích họa và những hang đá kéo dài hàng ngàn dặm, chạy suốt dọc vách núi Karadag. Giá trị to lớn của di tích này nằm ở các bức bích họa, vẻ đẹp của nó có thể sánh ngang với các bức bích họa ở Đôn Hoàng.
Công trình này được khởi công vào khoảng thế kỉ thứ 3, 4 sau công nguyên. Từ thế kỉ 8-9 công việc xây dựng chậm lại và ngừng hẳn. Về mặt thời gian thì những bích họa này còn ra đời trước các bức bích họa ở Đôn Hoàng hơn hai thế kỷ. Phong cách nghệ thuật đậm màu sắc tín ngưỡng phật giáo Đại thừa, là đặc trưng của nghệ thuật Khâu Từ, là nguồn tư liệu quý giá để nghiên cứu về quốc gia này. Tiếc thay, về sau những người Ujur theo tín ngưỡng Hồi giáo đã phá hoại nghiêm trọng công trình này. Thêm vào đó, khoảng thế kỉ 19, nhà khoa học về phương đông người Đức- Avon Le Coq đcũng đã đến đây và lấy đi không ít hiện vật quý giá.


Dãy núi trên là nơi các lái buôn trên con đường tơ lụa nhất định phải đi qua. Những nhà buôn đi trên con đường này gặp rất nhiều rủi ro, nguy hiểm. Nào là thời tiết khắc nghiệt, địa hình hiểm trở, đạo tặc hoành hành. Nguy cơ trắng tay, thậm chí là mất mạng là rất lớn. Bởi vậy họ cần Phật pháp như một nơi nương tựa về tinh thần, ban cho họ sự bình an. Quý Tiễn Lâm từng nói rằng, nhà buôn và Phật giáo có mối quan hệ hết sức mật thiết. Các khoản quyên tặng và lễ vật cúng bái nhà chùa chủ yếu dựa vào các thương nhân. Đây chính là lý do vì sao các ngôi chùa và thiền viện Phật giáo hầu hết được xây dựng dọc theo con đường tơ lụa. Và Phật giáo cũng nhờ con đường này, từng bước được truyền bá vào Trung nguyên.

Vì sao phải mở động khai đá? Là vì nơi đây là hẻm núi, cây cối không nhiều, nếu ai muốn xây chùa bằng gỗ thì phải vận chuyển từ nơi khác đến, sẽ rất tốn kém. Hơn nữa, công trình sử dụng chất liệu bằng gỗ khó bảo tồn, vì vậy, chùa hang đá trên vách núi là hợp lý nhất.
Trước tiên cần khai mở một động đá trong hang núi, ở giữa dựng các cột trụ, đặt tượng Phật vào các hốc tường phía trước cột trụ. Đường hành lang bên trái và gian buồng phía sau sẽ vẽ các bức bích họa kể câu chuyện của Phật tổ và các truyền nhân của ngài. Như vậy, tăng ni phật tử có thể bái Phật ở gian chính, dau đó vòng qua hành lang bên phải đi về phía buồng sau để ngắm nhìn các tượng phật ở tư thế nằm trên cõi Niết Bàn. Cuối cùng, quay lại gian thờ chính, ngẩng đầu lên chiêm ngưỡng những bức tranh thuyết pháp của Di Lặc Bồ Tát phía trên cửa ra vào hang đá. Các bức bích họa sẽ được vẽ trong khung hình thoi, với ý nghĩa là núi Tu Di(sumeru), hình vẽ bên trong kể về câu chuyện của Phật tổ và luật nhân quả.
Các phòng nhỏ làm nơi toạn thiền cho các tăng sĩ, những phòng đá nhỏ này thì không cần trang trí bích họa, có thể thiết kế theo kiến trúc phòng ở gắn liền với lối đi. Phòng đá nhỏ dahf cho tăng sĩ và hang đá chưa bích họa có thể đặt cạnh nhau, tạo nên một quần thể thống nhất, đó chính là một ngôi chùa Phật giáo

—–
Trước mắt tôi là ngọn núi Karadag hùng vĩ đang tắm gội dưới ráng chiều huyền ảo, dãy hang đá dài bất tận với những cửa hang động đều tăm tắp, những chiếc thang gỗ cao chất ngất và những dãy hành lang bí ẩn len lỏi qua các hang đá. Thì những thứ quá ư mệt mỏi như tình cảm hay cảm xúc này nọ, đẫ trôi tuột khỏi đầu tự lúc nào không hay
Thiên phật động Kizl có tất cả 236 hang đá được đánh dấu theo thứ tự. Trong đó có khoảng 80 hang đá còn lưu giữ được các bức vẽ trên tường. Phần lớn các hang đá là những căn phòng nhỏ dùng để ngồi thiền của các nhà sư theo tông phái Phật giáo Tiểu thừa. Trong các phòng thiền không có tranh vẽ, chỉ có một chiếc giường đá lạnh, rất nhỏ và hẹp. Thời cổ đại, phải đào bới và đục đẽo hang đá bằng tay nên rất gian nan và tốn kém. Thời gian đầu xây dựng chùa, mọi phí tổn đều do đức vua Khâu Từ quyên tặng.

Các nghệ nhân đã sử dụng bột đá xanh Lapis Lazuli làm lớp màu nền, sau đó dùng bột vàng hoặc thếp giấy vàng quét lên phần áo cà sa của Phật tổ, từ xa sẽ thấy những hình ảnh Phật Thích ca mâu ni tỏa hào quang lấp lánh, đẹp lung linh trong môi khung hình thoi màu xanh da trời. Trải qua sự bào mòn của thời gian và mưa nắng, sắc đỏ của các bức vẽ biến thành màu đen, những màu sắc khacsc không còn giữ được vẻ đẹp ban đầu, duy chỉ màu xanh da trời ấy vẫn vẹn nguyên, vẫn tươi tắn và sống động như lúc trước. Đá Lapis Lazuli được khai thác ở Afghanistan, cách Khâu Từ 1500km lại có thể phát ra thứ ánh sáng giống hệt đá Pyrite nên được các thương nhân vận chuyển tới Khâu Từ. Giá của loại đá này tăng vọt, gấp nhiều lần so với giá vàng khối ở cùng trọng lượng. Trong không gian động đá, dưới sự giao thoa của hai màu xanh đỏ, tạo nên ánh vàng rực rỡ. Mỗi bức tranh là một cảnh tượng sinh động, bắt mắt. Về sau, Khâu Từ bị người Ughur xâm chiếm, vì căm ghét tín ngưỡng thờ cúng hình tượng, họ đã cạo sạch lớp bột vàng trên mình tượng Phật, để lộ ra lớp đất đá cằn cội đến tận thời hiện đại. Duy chỉ có màu xanh kiên trinh ấy, vẫn mỉm cười với thời gian, vẻ đẹp của nó đã khiến biết bao học giả của thế kỉ 21 phải thổn thức, ngậm ngùi.

32 thoughts on “Thiên phật động Kizil và Con đường Tơ lụa

  1. Bài viết rất hay ^^. Chị gửi giúp ebook cuốn sách này vào hòm mail của e nhé (nganha.nt.178@gmail.com). Cám ơn chị nhiều !

  2. Từ xưa VTV hay chiếu film TQ có con đường tơ lụa, đã rất hâm mộ rồi. Bài viết của chị mô tả càng hoành tráng, làm em muốn đi thăm quá!

    1. Chị không có ebook Đức phật và nàng em ạ, chị mua sách giấy đọc mà. Chị chỉ có ebook Con đường tơ lụa của Xa Mộc Kỳ thôi. Chị cũng tìm hiểu về Con đường tơ lụa lâu lắm, hâm mộ dã man. Chắc phải vài năm nữa mới có thể đi tới chỗ đó được hix

  3. Xa Mộc Kỳ cũng được chị à. ĐP&N em cũng có sách, đã đọc rồi cơ, nhưng muốn có ebook để nghiền ngẫm cho dễ, cầm sách ngại quá. (cơ bản sách bìa xấu, nản hết cả lòng).

    Em nghe nói giờ người ta cấm người nước ngoài đến Tây Tạng rồi, không biết vài bữa có buồn buồn cấm luôn vào Tân Cương luôn ko, nếu vậy thì ước mơ đến thăm các địa điểm nổi tiếng trên Con đường tơ lụa nguy cơ thành MI luôn.

    1. Không phải là cấm hẳn ng nước ngoài vào Tibet em ạ. Cấm theo kiểu 1 vài tháng khi có sự kiện j đó xảy ra thôi. Như bây h nó đang cấm tháng 6, 7 vì mới có 2 nhà sư tự thiêu ở ngay Lhasa. Tháng 9 này chị Tibet, hi vọng lúc đó nó đã cấp lại permit😦

  4. Chị ơi, có thể gửi vào mail cho em ebook ‘Con đường tơ lụa’ được không ạ? Em cũng là một fan của ‘Đức Phật và Nàng’ đó; nhất là đọc xong truyện lại càng muốn đc đi đến những địa danh đã đc miêu tả trong sách.
    Đây là mail của em ạ: skynie.nauy@gmail.com
    Em cảm ơn chị nhiều😡

    1. Hi em, chị đang đi Tây Tạng nên ko có file ở đây. Khoảng 10 ngày nữa về chị gửi nhé or pls remind chị lần nữa, sợ nhiều việc sẽ quên mất

  5. minh cung dang doc tap 1 cua ” duc phat va nang”, len mang thay bai gioi thieu ve thien phat dong kizil,that hy vong minh co the den duoc vung dat nay trong may nam toi,thay ban gioi thieu cuon con duong to lua, ban co the email cho minh dc ko, mail minh la cherry.sori@gmail.com

  6. Trùi ui, mừng quá bạn ạh. Mình đang ngâm ngợi Đức Phật và nàng, rồi tự dưng muốn tìm hiểu rõ hơn bối cảnh của truyện. Thế là google chỉ đường đến nhà bạn. Trước tiên cám ơn bạn vì bài viết này [nhìn cái stt ở trên là biết dân đọc ĐPVN rùi hỉ?], sau nữa mình muốn hỏi xin ebook của Con đường tơ lụa. Mail của mình là ly.du.nhien@gmail.com. Mình cám ơn bạn nhìu nhé.

  7. Em cũng rất thích tìm hiểu thêm về Con đường Tơ Lụa huyền thoại này, em cũng có đọc qua Đức Phật và Nàng rồi. Chị cho em xin ebook ‘Con đường Tơ Lụa’ của Xa Mộc Kỳ nhé chị! Thank chị nhiều!

    Email của em là jojolavender@gmail.com

  8. Chị Sand Rose ơi , chị làm ơn cho em ebook cuốn “Con đường tơ lụa” được không ạ? Mặc dù em chưa đọc “Đức Phật và nàng” nhưng đã từ rất lâu rồi em cực kỳ yêu thích việc khám phá các vùng đất mới qua mỗi trang sách. Trước đó em cũng có tìm hiểu qua về con đường tơ lụa huyền thoại nối liền hai lục địa Á Âu và những câu chuyện huyền huyễn bao quanh con đường này, nhờ đó em phát hiện ra cuốn “Con đường tơ lụa” của Xa Mộ Kỳ. Tuy nhiên em đã không may mắn vì những nhà sách tại TP HCM đã bán hết sách. Nên em hy vọng chị có thể giúp đỡ em. Em cảm ơn chị nhiều. Email của em là: nhungthuynguyen94@gmail.com
    PS: Em đang học Lịch sử văn minh thế giới, nên em muốn đọc cuốn sách này để có thêm tài liệu tham khảo và bổ sung kiến thức cho bản thân. ^^

  9. Em đọc ‘Đức Phật và Nàng’ lâu rồi và rất ấn tượng với những kiến thức trong đó, hôm nay lang thang trên mạng bỗng đọc được bài viết này làm em rất rất muốn khám phá nó, chị có thể cho em ebook ” Con Đường Tơ Lụa” của Xa Mộc Kỳ không, em cảm ơn chị nhiều nha! email của em: nguyenthiaivan.96@gmail.com

  10. Minh đang đọc Đức Phật và nàng nên lên mạng tìm thông tin tình cờ thấy bài viết của bạn. cho mình xin ebook sách Con đường tơ lụa với nhé. Email: ngocthanh2288@gmail.com
    Thật sự ngưỡng mộ lý tưởng và những cuộc hành trình của bạn. chúc bạn thuận lợi trên con đường chinh phục ước mơ của mình và đừng quên chia sẻ thông tin hữu ích với mọi người nhé.

  11. Chị ơi, bài viết của chị rất hay, em mê Tibet và con đường tơ lụa rất lâu rồi mà không có cơ hội được đến và trải nghiệm. Qua bài viết của chị, em có thêm kiến thức nhiều và tiếp thêm đam mê để em có động lực hi vọng một ngày em sẽ được đặt chân đến Tibet, được trải nghiệm một nền văn hóa mới. Hiện giờ Tibet hoàn toàn không còn là Tibet như trước nữa, Trung Quốc tàn phá một nền văn hóa đậm chất phật giáo và linh thiêng, em đọc tin tức mà nản lắm. Đọc bài của chị, em như có thêm động lực để được đi và khám phá. Em cám ơn chị nhiều vì bài viết. Em mới biết cuốn “Con đường tơ lụa” của Xa Mộ Kỳ qua bài viết của chị và rất muốn đọc. Nhưng em kiếm không ra sách lẫn ebook trên mạng . Nên em hy vọng chị có thể giúp đỡ gửi ebook giúp em. Em cảm ơn chị nhiều. Email của em là: michellephuong@gmail.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s