Ảnh hưởng của Micheal Angelo, Raphael và Bernini tới nền mỹ thuật Phục Hưng


Nói về Rome là sẽ nói về những nhà thờ, công trình kiến trúc, điêu khắc hoành tráng và lộng lẫy, xa hoa và đẹp tới mức không thể ngả mũ khâm phục những người đã tạo ra những tác phẩm tuyệt vời đó. Và khi nói về những vĩ nhân có sự ảnh hưởng lớn tới nền mỹ thuật, điêu khắc của Rome không thể không nói tới Micheal Angelo, Raphael Sanzio và Lorenzo Bernini

Micheal Angelo  sinh năm 1475 ở thị trấn Caprese, Arezzo, Ý. Từ bé đã không thích học (cũng có tí giống mình) mà chỉ ham vẽ (cái này thì mình không giống, mình chỉ ham chơi thôi) nên thôi cha của bạn Angelo gửi quách con mình cho hai anh em họa sĩ danh tiếng Dominico và David Ghirlandajo. Dưng mà học được 1 năm thì  bạn Angelo không phục tài của thấy, bỏ đi học điêu khắc với  Bertoldo đang làm việc ở vườn lãnh chúa Laurent de Médicis. Lãnh chúa thấy Angelo có tài nên đầu tư không tiếc tiền bạc vào cậu bé thiên tài này nên nhờ thế Angelo có điều kiện học và tiếp xúc hàng ngày với các danh nhân của mọi lĩnh vực văn hóa lúc bấy giờ. Thậm chí một vị tu sĩ còn giành cho Angelo một buồng kín để Angelo đem xác chết từ bệnh viện về và học giải phẫu. Chính yếu tố này đãđóng góp vào sự phát triển thiên tài của Angelo.


Tác phẩm quan trọng là Pieta cho nhà thờ thánh Pierre Roma, nó là một tuyệt tác của nền mỹ thuật thế giới và làm cho Angelo nổi tiếng. Pietà là tên gọi chung của các tác phẩm mô tả cảnh Đức Mẹ Maria bế xác của Jesus sau khi được hạ từ  Thập ác xuống. Đó là một thời khắc thiêng liêng, khi mà người Mẹ bế xác con trai của mình, trong nỗi đau đớn khôn cùng, nhưng lại cũng thần thánh vô cùng, vì người Mẹ đó biết rằng con trai mình là con của Chúa, và cái  chết đó là để cứu vớt tội lỗi cho loài người, vinh quang và cao cả.

Tay phải Maria cố gắng bế trọn xác Jesus, tay trái đang vươn ra trong một nỗi đau khổ, người ngả ra sau như để ngắm con trai mình rõ hơn. Cả cơ thể bà đang trong một sự chuyển động rõ ràng, với bàn tay trái còn chưa kịp buông xuống. Ngược lại, thân thể Jesus hoàn toàn bất động, với đôi mắt nhắm nghiền, miệng hơi hé, cánh tay buông thõng lạnh lẽo, thân xác hoàn toàn dựa vào vòng tay Mẹ. Nhưng khuôn mặt của  Maria lại không thể hiện sự đau đớn, ngược lại, lại rất thanh thản, bình yên, dường như bà đang ngắm người con đang ngủ chứ không phải đã chết. Dường như  bà biết rằng con mình đã chết cho một lý tưởng cao cả, và hơn nữa, con mình sẽ sống lại….

Tạc xong Pieta thì Angelo về lại quê hương Florence, ở đây có một nghệ sĩ đem về công trường Dome một tảng đá cẩm thạch tốt của Carrara, dài hơn 5 mét. Vì nó quá to và đẹp nên chả ai dám nhận tạc tượng cho xứng với viên đá này. Lúc bấy giờ thì Angelo 24 tuổi đang là một hot boy, một sao chói sáng nên được giao nhiệm vụ cao cả này. Khi nhìn thấy tảng đá thì Angelo nghĩ ngay ra tạc tượng David nhưng chủ đề David chiến đấu với khổng lồ Goliath đã được Donatello và Verrocchio thể hiện rồi nên Angelo phải chơi kiểu khác, chơi trội chứ lị. Thế là bạn Angelo chọn lúc David còn là thanh niên cường tráng, bụng 6 múi, cơ bắp cuồn cuộn chuẩn bị đi chiến đấu. David của Angelo đẹp như một Apollo của Hi Lạp, không chỉ đẹp về thân hình cân xứng mà còn biểu hiện được sức sống mãnh liệt, một dũng khí  mới mẻ đặc biệt mà mọi ng không hề thấy ở David lúc trước đó.

Năm 1503 thì Giáo hoàng Jules II mời Angelo về làm việc cho tòa thánh. Cuộc gặp này được coi là sự kiện quan trọng của thời Phục Hưng vì nếu ko có cuộc gặp này thì không có những tác phẩm nổi tiếng ở Vatican mà các bạn đang hàng ngày mất 30E và ngửa cổ lên xem đâu nha. Cái phải ngửa cổ lên nhìn và thán phục, trầm trồ chính là trần của nhà nguyện Sixtine á. Để vẽ được tác phẩm kinh điển này, Angelo đã phải tạo ra một giàn giáo vĩ đại, nằm trên đó suốt 4 năm giời lao lực và cực khổ để hoàn thành. Bởi vì phải ngửa mặt lên để vẽ, làm việc trong tư thế đó 4 năm, sau khi hoàn thành thì Angelo không nhìn được khi đi đứng mà phải mất một thời gian lâu sau, thị lực mới trở lại bình thường. Trần đền Sixtine là một công trình vĩ đại của hội họa thế giới. Angelo đã chia trần đền là 12 chủ đề: 5 tranh về chủ đề tạo ra trời đất của chúa, 7 tranh về truyện thánh, sau khi Adam và Eva bị quyến rũ. Lần lượt từ dưới lên trên là các cảnh: Chúa tạo ra ánh sáng; Chúa tạo ra Mặt Trời; Chúa tạo ra Đất và nước; Chúa tạo ra Adam; Chúa tạo ra Eva; Adam và Eva phạm tội bị đuổi khỏi vườn Eden; Noah lập đàn tế Thiên Chúa; Đại hồng thủy; Noah say rượu

Bức tranh vẽ Adam khỏa thân bên trái, giơ tay trái ra đón nhận. Thiên Chúa ngồi trong một đám mây giơ tay phải ra, hai ngón tay trỏ của hai người gần chạm vào nhau. Chúa trao linh hồn cho Adam theo cách đó.

Trong bức tranh này, Thiên Chúa rất đời thường, lực lưỡng như một lực sĩ, tay chân, bộ ngực vạm vỡ y như  Adam. Michelanglo đã dùng ý tưởng trong Kinh thánh: Thiên Chúa tạo ra Adam theo hình dáng của mình, do đó Chúa phải giống Adam. Chúa mặc áo cộc, quần cộc, đôi chân choãi tự nhiên, và quàng tay trái qua cổ một người đàn bà, có thể là hình ảnh của linh hồn Eva (khi đó chưa có).

Trong suốt 500 năm, có vô vàn ý kiến quanh bức họa này, về ý tưởng sâu xa mà Michelangelo gửi gắm. Nhiều người công nhận một điều là đám mây mà Chúa ngồi có hình dáng giống hệt bộ não người, với vòng vải hồng là Đại não, dải lụa xanh là hành tủy, thân thể Chúa chính là phần não trong, và các thiên thần ẩn hiện giống hệt các nếp gấp trên não.

Một tác phẩm vĩ đại nữa ở nhà nguyện Sixtine là “ngày phán xét cuối cùng” .Bức tranh mô tả vào ngày Tận thế, các linh hồn đến trước Chúa Jesus để chờ nghe phán xử. Nguyên bản bức tranh Michelangelo vẽ, tất cả các nhân vật, chỉ trừ  Chúa Jesus, đều khỏa thân, vì con người trần trụi vào ngày phán xử cuối cùng. Tuy nhiên Giáo hoàng sau đó đã yêu cầu học trò của ông phải vẽ quần áo cho các nhân vật. Học trò của ông đã vẽ những mảnh vải nhỏ vào chỗ-mà-ai-cũng-biết-là-chỗ-nào-ấy, còn đến ngày nay. Khi đang vẽ bức này thì người hầu cận của giáo hoàng là hồng y giáo chủ Biagio đến xem và khi thấy Angelo vẽ các nhân vật trong tranh đều khỏa thân thì nói :” tranh này để trong một nhà tăm thì đúng hơn là để ở lễ đường của giáo hoàng”. Angelo nhà ta bực quá, nghĩ bụng “thằng này là thằng nào mà dám chọc gậy bánh xe tranh của ông” nên vẽ luôn hình ông này ở địa ngục bị rắn quấn và lửa đốt. Hồng y tức quá đến than phiền với Giáo hoàng thì Giáo hoàng bẩu là “ Nếu Micheal Angelo để người ở Lửa luyện tội thì ta còn cứu vớt được, nhưng Angelo lại để ngươi ở địa ngục thì ta chịu thôi”. Ghê gớm không cơ chứ.

Michel Angelo còn một lần nữa tạo ra một công trình bất tử đó là nóc tròn tuyệt mĩ củ nhà thờ thành Pierre Roma nhưng mà ông đã qua đời trước khi công trình này hoàn thành năm 1564. Roma muốn xây mộ xứng đáng với tên tuổi của thiên tài này nhưng thành Florence nửa đêm nửa hôm đã cho thích khách lẻn vào thành và đưa thi hài Angelo về an tang tại nhà thờ Santa Croce-quê hương của Angelo.

Người ta thường hay so sánh Micheal Angelo với Raphael Sanzio. Hai nhà mỹ thuật thiên tài này đồg thời phục vụ cho tòa thánhVaticannhưng rất khác nhau về phong cách cũng như con người. Tác phẩm của Angelo tiêu biểu cho nghệ thuật hùng vĩ, còn tranh của Raphael tiêu biểu cho vẻ đẹp dịu dàng trong sáng. Angelo là thiên tài sáng tạo độc đáo, còn Raphael là thiên tài tiếp thu và tổng kết cái hay khéo của thời đại. Anglo người xấu xí khắc khổ nhưng sống dai, còn Raphael thanh tú, dễ gần lại chết trẻ haizz, phí của quá. Tuy nhiên có điểm chung là hai người cùng đem nền mỹ thuật đến một đỉnh cao chưa từng thấy trong một thời đại sáng chói nhất của lịch sử thế giới.

Bạn  Raphael Sanzio từ bé cũng thích vẽ, đi học vài năm thì vẽ giỏi hơn cả thầy. Năm 20t Raphael đến Florence -quê của Angelo nơi tập trung những nhân tài về văn học và nghệ thuật thời bấy giờ. Khi mới đến thì Raphael chỉ là một họa sĩ trẻ hạng thứ  yếu giữa một một rừng tên tuổi lững lẫy, thế mà ko đầy 3 năm sau Raphael được liệt vào hàng đầu luôn.

Tới năm 1508 thì Raphael được mời làm việc cho tòa thánh Vatican, Raphael được giao một nhiệm vụ quan trọng là xóa sạch sẽ và vẽ lại những tác phẩm của các danh họa thời Tiền phục hưng ở Stanza della Segnatura (phòng Chữ ký) , ghê gớm không cơ chứ? Vì dù sao Raphael cũng mới là một họa sĩ trẻ mới nổi, chưa có tác phẩm nào vang dội thế mà được giao nhiệm vụ đó. Nhưng sự thật cho thấy, những tác phẩm của Raphael ở  Phòng chữ  ký này vượt xa những gì người ta mong đợi, chúng chứng tỏ rằng sự tín nhiệm của giáo hoàng Jules II đối với Raphael là đúng đối tượng, có tác dụng làm phát triển một nhân tài lỗi lạc, để lại cho đời sau một sự nghiệp nghệ thuật lớn lao. Chủ đề 4 bích họa lớn ở phòng Chữ ký là: Giáo lý (Dispute du Saint-Sacrement), Triết lý (Ecole d’ Athenes), Pháp luật (Paranasse) và Thi ca.

Nói đến nhiều nhất là bức Ecole d’ Athenes và Dispute du Saint-Sacrement.

Ở bức Ecole d’ Athenes-Trường Athenes, Raphael thể hiện bên trong một ngôi đền đồ sộ có mái vòm nhà tương tự như gian giữa của một nhà thờ lớn Thánh Pierre đang được xây dựng lúc đó. Ở bên trong ngôi đền, trên nền cao là Aristote và Platon- hai vị tổ của triết học Châu Âu vừa đi vừa thảo luận. Ở dưới bậc thang rộng, nhà hiền triết Diogène ngồi bệt một chỗ dường như không thiết gì tới mọi việc xung quanh. Xung quanh là các nhà triết học, tư tưởng, nghệ sĩ của các trường phải khác đang tranh luận sôi nổi. Khối hình chặt chẽ, đường nét hài hòa, phong cách sinh động, không khí trong trẻo của Trường Athenes cũng như nhiều tp khác của Raphael ở phòng chữ ký tiêu biểu cho giai đoạn mới của hội họa, giai đoạn Đại phục hưng.

Bức Dispute du Saint Sacrement- Giành Thánh giáo cho thấy nhân vật dưới đất và trên trời đều tôn thờ Thánh giáo. Trên trời thì có đức Chúa cha, thiên thần ở xung quanh. Dưới một bậc thì có đức chúa Jesus ngồi giữa, thánh Jean và Đức mẹ Maria. Bốn thiên thần cầm 4 quyển thánh kinh. Dưới đất, các vị giáo hoàng, giám mục…. bao quanh. Mình thánh chúa để trên bàn thờ ở giữa để tôn sung tỏ lòng tín ngưỡng của mình.

Sau phòng Chữ ký, Raphael còn được giao trang trí phòng Heliodore, phòng hỏa hoạn của Bourg và phòng Costantine.

Trong vòng 12 năm từ khi làm việc cho giáo hoàng tới khi ông qua đời lúc 37 tuổi, Raphael đã hoàn thành số tác phẩm lớn lao ở Vatican và trong các bảo tàng lớn ở Âu Mỹ. Mặc dù có sự  cộng tác của các học trò nhưng trong mỗi tác phẩm, Raphael đều lao tâm suy nghĩ về bố cục, màu sắc….và hầu như không để ý tới sức khỏe. Về sau tòa thánh còn giao cho Raphael quản lý về công trình kiến trúc tòa thánh, quản lý về điêu khắc… Và trong một lần có lệnh của giáo Hoàng gọi đi, Raphael bị cảm nặng và qua đời lúc 37 tuổi.

Đám tang của Raphal gần như quốc tang của tòa thánh, Raphael là một trong những họa sĩ vĩ đại nhất thế giới tiêu biểu cho thời Phục hưng và tên Raphael luôn gợi cho mọi người hình ảnh một người trẻ trung, thanh tú gần như một nhân vật huyền thoại.

Lorenzo Bernini (1598-1680) khi còn thiếu niên đã tỏ ra mình là một thần đồng, chưa đầy 15 tuổi đã cùng cha là nhà điêu khắc tạo nên những tác phẩm được nhiều người khen tặng. Khi chưa đầy 20 thì Đức hồng y Borghese đặt Bernini làm 4 bức tượng, chủ đề tùy ý cho vườn hoa của ông. Bernini đã chọn 4 chủ đề trong cổ sử và thần thoại là: David, Anh hùng Enee cõng cha là Anchise, sự cưỡng bắt Proserpine và Apollon rượt Daphne.

Cái chủ đề David này nói hơi nhiều nha, từ  Micheal Angelo, Donatello và Verrocchio đều tạc. Dưng mà tượng David của 3 bạn trên đều ở trong tư thế tĩnh. Bernini chơi nổi, thể hiện David đang bậm môi quay mình lấy đà để ném viên đá vào đầu đối thủ

Có thể nói cả thân người David đều căng ra, giống cái bạn ném đĩa của Miron đó, đang lấy hết sức để hạ người khổng lồ. Nhìn cái tượng này mới thấy nó sinh động và thật, Bernini phải hiểu về giải phẫu người tới mức nào mới tạc đc cái tượng điệp như vậy.

Cái động còn thể hiện trong tác phẩm Apollo và Daphne. Theo thần thoại Hy Lạp thì bạn Apollo này đi ve vãn, tán tỉnh bạn nữ thần Daphné nhưng bạn này sợ quá chạy mất dép. Bạn Apollo chắc lúc đó đã hiểu câu “đẹp trai không bằng chai mặt” nên đuổi theo, tóm cho bằng được. Bạn Daphne khi thấy Apollo đuổi sát rồi thì liền biến thành cây nguyệt quế để lừa bạn Apollo. Thí cái tượng Bernini làm thể hiện lúc thân dưới của Daphne và ta hóa ra cành và tóc thì biến thành lá nhưng thân hình model như người mẫu thì vẫn còn là hình người. Mà body của bạn thần ánh sáng và nghệ thuật Apollo cũng đẹp và vạm vỡ không kém. Em thì chỉ có câu hỏi là bạn Apollo đẹp thế, manly, sexy hot thế mà sao bạn Daphne lại chạy bán sống bán chết thế nhỉ, là em là em quay lại quàng dây vào cố bắt về nhà luôn :D. Tuy nhiên thực sự em thấy cái tượng này đẹp dã man luôn ấy.

Đến Rome, vào nhà thờ thánh Pierre thì quảng trường và hai hàng cột Dorien bằng cẩm thạch hình vòng cung danh tiếng, như  vòng tay của chúa dang tay đón tín đồ tứ  phương nổi tiếng chính là của Bernini đấy ạ.

Vào bên trong Thánh đường này sẽ thấy bức trướng đồng do Bernini làm, giang hồ đồn bên dưới là mộ thánh Peter dưng em chả tin

Còn tác phẩm The Angel of Death này nữa. Bên trên là tượng Giáo hoàng Alexander VII. Bên dưới là hình một tấm vải rất lớn màu đỏ phủ xuống, được tạc từ một khối cẩm thạch đỏ nguyên khối rất lớn. Nét tạc mạnh mẽ và sống động như tấm vải thật.
Từ dưới tấm vải, là một bộ xương người khô thò lên, đầu lâu cười nhăn nhở, tay cầm một cái đồng hồ cát. Bộ xương làm bằng đồng mạ vàng, thể hiện cho Thần Chết. Thần Chết chui từ dưới lớp vải đang báo hiệu thời gian của con người sẽ hết, ai cũng sẽ chết, ngay cả Giáo hoàng cũng sẽ chết. Hai bên là hai tượng thần. Vị thần bên phải đứng lên quả địa cầu. Ngón chân cái của vị thần ấy dẫm lên một cái chốt mạ vàng, cái chốt ấy cắm đúng vào nước Anh, bởi vào thời gian tạc tượng, thì sự  Ly giáo của Anh quốc là một mối lo lớn trong lòng giáo hoàng Alexander VII, do đó Bernini đã tạc pho tượng này thể hiện điều đó.

Dưng mà công trình làm em thích nhất của Bernini ở Rome là Quảng trường Navona mà ở đó có đài phun nước Fontana dei Quattro Fiumi với kiệt tác 4 vị thần sông ý, trời ơi là trời sao nó đẹp thế. 4 vị này tượng trưng cho bốn châu lục là Ganges (sông Hằng, châu Á), Nile (châu Phi), Danube (Châu Âu) và Rio de la Plata (châu Mỹ) và hai đài phun nhỏ hơn là Moro và Nettuno

Cái nữa nha: The Fontana di Trevi. Trời ơi cái quảng trường này nó nổi tiếng lắm, xem phim Lizzi mắc quai từ ngày xưa thấy bạn ý tung đồng xu lên ước. Đến cái Trevi này em cũng tung lấy tung để, chả biết điều ước có thực hiện được không. 10 năm nữa sẽ báo cáo lại với các bác sau :)).  Bản thiết kế Trevi do Bernini vẽ nhưng phải tới gần 1 thế kỉ sau nó mới được thực hiện. 

Trung tâm của đài phun nước Trevi là bức tượng khổng lồ của thần Neptune, vị thần của biển cả đang oai hùng đứng trên cỗ xe ngựa được điều khiển bởi hai vị thần đầu người thân cá. Một con ngựa thì nghe lời trong khi con còn lại thì đang ở trong trạng thái bất kham. Chúng là tượng trưng cho sự thay đổi bất thường của đại dương. Phía trên là bốn bức tượng đại diện cho bốn mùa xuân, hạ, thu, đông.

Bernini có một kỹ thuật kì diệu về tác tượng đá. Chất cẩm thạch cứng rắn đối với Berinini như là bột vậy đó, để Bernini có thể uốn nắn theo ý mình thành da thịt mịn màng của thiếu nữ hay những tà áo lụa nhẹ nhàng phất phơ theo gió.  Do đó tên tuổi của Bernini bao trùm mỹ thuật Ý thế kỉ XVII.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s